เรามี Backup แล้ว" ประโยคที่ปลอดภัยน้อยกว่าที่คิด
ในการประชุมด้านความเสี่ยงไอที ประโยคที่ได้ยินบ่อยที่สุดประโยคหนึ่งคือ "เรามี Backup แล้ว"
ประโยคนี้ฟังดูอุ่นใจ แต่ยังไม่ได้ตอบคำถามที่ผู้บริหารต้องการรู้จริงๆ คือ "ถ้าระบบหลักล่มพรุ่งนี้เช้า ธุรกิจจะกลับมาทำงานได้ภายในกี่ชั่วโมง?"
หลายองค์กรพบคำตอบนี้ในวันที่เกิดเหตุจริง — ข้อมูลยังอยู่ครบ แต่ต้องใช้เวลาหลายวันในการติดตั้งเซิร์ฟเวอร์ใหม่ กู้ข้อมูล และตั้งค่าระบบกลับมา ระหว่างนั้นธุรกิจหยุดนิ่ง
นี่คือเหตุผลที่ต้องแยกให้ชัดว่า Backup และ DR (Disaster Recovery) เป็นคนละเรื่องกัน
Backup คืออะไร?
Backup คือการทำสำเนาข้อมูลไว้ในอีกที่หนึ่ง เพื่อให้ กู้ข้อมูลกลับมาได้ เมื่อข้อมูลสูญหาย ถูกลบ เสียหาย หรือถูกเข้ารหัสโดย Ransomware
คำถามที่ Backup ตอบคือ: "ข้อมูลของเรายังอยู่ไหม?"
ลักษณะสำคัญ:
- เป็นสำเนาของ ข้อมูล (ไฟล์, Database, VM Image)
- ทำตามรอบเวลา เช่น ทุกวัน ทุกชั่วโมง
- เก็บย้อนหลังได้หลายจุด (Retention)
- เมื่อเกิดเหตุ ต้องมี Infrastructure พร้อม เพื่อนำข้อมูลไปกู้คืนลงไป
จุดที่มักถูกมองข้ามคือประโยคสุดท้าย — Backup ไม่ได้มาพร้อมเซิร์ฟเวอร์สำรอง ไม่ได้มี Network พร้อม และไม่ได้บอกว่าระบบจะกลับมาเมื่อไร
DR (Disaster Recovery) คืออะไร?
DR คือแผนและโครงสร้างพื้นฐานที่ทำให้ ระบบกลับมาให้บริการได้ ภายในเวลาที่ธุรกิจยอมรับได้ หลังเกิดเหตุร้ายแรง เช่น ไฟไหม้ น้ำท่วม ไฟดับยาว Cyber Attack หรือ Data Center ล่ม
คำถามที่ DR ตอบคือ: "ธุรกิจจะกลับมาทำงานได้เร็วแค่ไหน?"
DR ประกอบด้วย:
- Infrastructure สำรอง — ไซต์หรือ Cloud ที่พร้อมรัน Workload แทน
- การทำซ้ำข้อมูล (Replication) — ข้อมูลที่ไซต์สำรองทันสมัยอยู่เสมอ
- ลำดับการกู้คืน (Runbook) — ระบบไหนขึ้นก่อน ใครรับผิดชอบอะไร
- การทดสอบ (DR Drill) — ซ้อมจริงเป็นประจำ เพื่อรู้ว่าแผนใช้ได้
เปรียบเทียบ Backup vs DR

| Backup | DR | |
|---|---|---|
| คำถามที่ตอบ | ข้อมูลยังอยู่ไหม? | ธุรกิจกลับมาเมื่อไร? |
| สิ่งที่ปกป้อง | ข้อมูล | ทั้งระบบ (App + Data + Network) |
| เป้าหมายหลัก | ไม่สูญเสียข้อมูล | ลดเวลาที่ระบบหยุด |
| เวลากู้คืน | ชั่วโมงถึงหลายวัน | นาทีถึงไม่กี่ชั่วโมง |
| Infrastructure สำรอง | ไม่มีในตัว | มีพร้อมใช้ |
| ต้นทุน | ต่ำกว่า | สูงกว่า (ตามระดับที่เลือก) |
| ต้องมีแผนและซ้อม | แนะนำ | จำเป็น |
สรุปสั้นๆ: Backup ช่วยให้ ไม่เสียข้อมูล ส่วน DR ช่วยให้ ไม่เสียเวลา
RTO และ RPO — ตัวเลขสองตัวที่ใช้แยกทั้งสองอย่าง

ทุกองค์กรควรตอบคำถาม 2 ข้อนี้ได้สำหรับแต่ละระบบ:
RPO (Recovery Point Objective) — ยอมให้ข้อมูลหายย้อนหลังได้นานแค่ไหน
ตัวอย่าง: RPO 24 ชั่วโมง = ยอมเสียข้อมูลได้ไม่เกิน 1 วัน
RTO (Recovery Time Objective) — ยอมให้ระบบหยุดได้นานแค่ไหน
ตัวอย่าง: RTO 4 ชั่วโมง = ระบบต้องกลับมาภายใน 4 ชั่วโมง
Backup แบบรายวันทั่วไปให้ RPO ประมาณ 24 ชั่วโมง แต่ RTO ขึ้นกับว่าต้องจัดหาเซิร์ฟเวอร์และกู้ข้อมูลนานเท่าไร ซึ่งมักเป็นหลักวัน ส่วน DR ถูกออกแบบมาเพื่อกด RTO ให้เหลือเป็นชั่วโมงหรือนาที
ตัวเลขข้างต้นเป็นตัวอย่างเพื่ออธิบายแนวคิด ค่าที่เหมาะสมขึ้นกับความสำคัญของแต่ละระบบ และงบประมาณขององค์กร
4 ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
1. "มี Backup แล้ว ไม่ต้องมี DR"
Backup ที่ไม่มีที่ให้กู้คืนก็เหมือนมีกุญแจสำรองแต่ไม่มีบ้านให้เข้า
2. "Backup ไว้ที่เดียวกับระบบหลักก็พอ"
ถ้า Backup อยู่ในห้องเซิร์ฟเวอร์เดียวกัน ไฟไหม้หรือน้ำท่วมครั้งเดียวทำให้เสียทั้งสองชุด หลักการที่ใช้กันคือ 3-2-1: สำเนา 3 ชุด บนสื่อ 2 ประเภท และอย่างน้อย 1 ชุดอยู่นอกสถานที่
3. "Backup สำเร็จทุกคืน แปลว่ากู้คืนได้"
Job ที่ขึ้นสถานะ Success ไม่ได้การันตีว่ากู้คืนได้จริง ต้อง ทดสอบ Restore เป็นประจำ
4. "Ransomware ไม่กระทบ Backup"
Ransomware สมัยใหม่พยายามเข้ารหัสหรือลบ Backup ด้วย จึงควรมีสำเนาที่แยกออกจากเครือข่ายหลัก (Offsite / Immutable) เพื่อให้ยังมีชุดที่สะอาดเหลืออยู่
องค์กรควรเลือกระดับไหน?

ไม่จำเป็นต้องทำ DR เต็มรูปแบบกับทุกระบบ แนวทางที่ใช้ได้จริงคือแบ่งระบบตามความสำคัญ:
| ระดับ | ตัวอย่างระบบ | แนวทาง |
|---|---|---|
| Tier 1 — หยุดไม่ได้ | Core System, ระบบชำระเงิน, ระบบผู้ป่วย | DR พร้อม Replication, RTO/RPO ต่ำ |
| Tier 2 — หยุดได้ไม่นาน | ERP, อีเมล, Application ภายใน | Backup บ่อย + แผนกู้คืนที่ซ้อมแล้ว |
| Tier 3 — หยุดได้หลายวัน | ระบบสนับสนุน, Dev/Test | Backup ตามรอบปกติ |
วิธีนี้ทำให้ลงทุน DR เฉพาะจุดที่คุ้มค่า และใช้ Backup ปกป้องส่วนที่เหลือ
KIRZ ช่วยองค์กรได้อย่างไร
KIRZ ให้บริการ Backup as a Service (BaaS) ที่ KIRZ ดูแลให้ครบตั้งแต่ Agent, Schedule, Retention ไปจนถึงการ Restore บนโครงสร้างพื้นฐานในประเทศไทย โดยมี 2 แพลตฟอร์มให้เลือกตามลักษณะองค์กร:
- Acronis Cyber Protect Cloud — รวม Backup, Anti-malware, EDR และ Disaster Recovery ในแพลตฟอร์มเดียว เหมาะกับ SME ถึง Enterprise ที่ต้องการการป้องกันแบบครบวงจร
- Veeam Backup & Replication — รองรับ Backup, Replication และ Instant Recovery เหมาะกับองค์กรที่ใช้ VMware/Hyper-V และต้องการ RTO/RPO ต่ำ
ส่วนประกอบที่ใช้ร่วมกันได้:
- KIRZ Store X — Object Storage แบบ S3-compatible เป็นปลายทางสำหรับ Backup โดยข้อมูลอยู่ในไทย
- KIRZ Cloud VM — ใช้เป็นไซต์สำรองสำหรับ DR
- Private Line / SR-MPLS — เชื่อมต่อระหว่างไซต์หลักกับไซต์สำรองอย่างปลอดภัย
- NOC 24/7 — ติดตามสถานะและแจ้งเตือนเมื่อมีปัญหา
ทีม Presale ของ KIRZ ช่วยประเมินระบบแต่ละ Tier และออกแบบระดับการป้องกันที่เหมาะกับงบประมาณได้
สรุป — ถามให้ถูกคำถาม
"เรามี Backup หรือยัง?" เป็นคำถามที่ตอบง่าย แต่ "ระบบสำคัญของเราจะกลับมาภายในกี่ชั่วโมง และเราเคยทดสอบแล้วหรือยัง?" คือคำถามที่บอกว่าองค์กรพร้อมจริงหรือไม่
- Backup = ไม่เสียข้อมูล
- DR = ไม่เสียเวลา
- องค์กรที่แข็งแรงต้องมีทั้งสองอย่าง และซ้อมใช้จริงสม่ำเสมอ
ต้องการประเมินความพร้อม Backup และ DR ขององค์กร?
ติดต่อทีมผู้เชี่ยวชาญของ KIRZ ได้ที่ kirz.com หรือโทร 02-770-9770